Inzet van burgerpanels bij verkiezingen

De gemeente kan een burgerpanel  inzetten rondom de verkiezingen, maar ook buiten de verkiezingen om. 

Een burgerpanel weet wat er speelt in de gemeente

Een burgerpanel bestaat uit een groep mensen, die gevraagd en ongevraagd advies geven over (beleids-)vraagstukken en over de kwaliteit van de dienstverlening.

Meestal betreft het een digitaal burgerpanel.

Groei van aantal burgerpanel

In 2017 heeft ruim 4 op de 10 gemeenten een burgerpanel. Ten opzichte van vorig jaar (2016) is dit een groei van 7%.

In totaal hebben 159 gemeenten een eigen burgerpanel.

De afgelopen jaren steeg het aantal burgerpanels in Nederland. In 2008 had 14% van de Nederlandse gemeente een burgerpanel*, in 2011 had 1 op de 5 gemeenten een burgerpanel* waarna vorig jaar (2016) 1 op de 3 gemeenten een burgerpanel had.

Limburg koploper in burgerpanels

Koploper op gebied van burgerpanels is Limburg. 61% van de Limburgse gemeenten heeft een burgerpanel.

Ook in de provincies Overijssel en Flevoland heeft de meerderheid een burgerpanel (56% respectievelijk 50%).

Hierop volgen de provincies Noord-Brabant (48%) en Utrecht (46%), waarbij tevens bijna een meerderheid van de gemeenten gebruik maakt van een burgerpanel.

Onderaan de lijst staat de provincie Zeeland (8%).


Voorbeeld van enkele burgerpanels, waarbij mensen worden opgeroepen om mee te doen aan het burgerpanel.

 

Aandeel TIP-burgerpanels groeit

Het aantal TIP-burgerpanels groeit. TIP-burgerpanels zijn burgerpanels opgezet vanuit de gemeenschap. Traditionele burgerpanels worden opgezet, en 100% betaald, vanuit de gemeente.

Kijk voor een verschil tussen TIP-burgerpanels en burgerpanels onderaan de tabel met burgerpanels.

Een overzicht van alle burgerpanels in Nederland (per provincie):

 

Provincie Gemeente Heeft gemeente burgerpanel?
Drenthe Aa en Hunze Ja (Aa en Hunze panel)
Assen Nee
Borger-Odoorn Nee
Coevorden Nee
Emmen Nee
Hoogeveen Ja (burgerpanel TipPanelHoogeveen)
Meppel Nee
Midden-Drenthe Nee
Noordenveld Nee
Tynaarlo Nee
Westerveld Nee
De Wolden Nee
Provincie Drenthe Ja (Drents Panel)
Flevoland Almere Ja (AlmerePanel)
Dronten Nee
Lelystad Ja (LelystadsPanel )
Noordoostpolder Nee
Urk Nee
Zeewolde Ja (Burgerpanel gemeente Zeewolde)
Provincie Flevoland Ja (Flevopanel)
Friesland Achtkarspelen Nee
Ameland Nee
het Bildt Nee
Dantumadiel Nee
Dongeradeel Nee
Ferwerderadiel Nee
Franekeradeel Nee
De Fryske Marren Ja (Inwonerspanel De Fryske Marren)
Harlingen Nee
Heerenveen Nee
Kollumerland en Nieuwkruisland Nee
Leeuwarden Ja (Digitaal burgerpanel Leeuwarden)
Leeuwarderadeel Nee
Littenseradiel Nee
Menameradiel Nee
Ooststellingwerf Nee
Opsterland Nee
Schiermonnikoog Nee
Smallingerland Nee
Súdwest-Fryslân Ja (Burgerpanel Súdwest – Fryslân)
Terschelling Ja (Echt Terschelling)
Tytsjerksteradiel Nee
Vlieland Nee
Weststellingwerf Nee
Provincie Friesland Ja (Panel Fryslân)
Gelderland Aalten Nee
Apeldoorn Ja (Apeldoorn Online burgerpanel)
Arnhem Ja (Digipanel Arnhem)
Barneveld Nee
Berg en Dal Nee
Berkelland
Beuningen
Ja (Berkelland spreekt)
Ja (burgerpanel TipDeMaasenWaaler.nl)
Bronckhorst Ja (Bronckhorst spreekt)
Brummen Ja (Brummen spreekt)
Buren Nee
Culemborg Nee
Doesburg Nee
Doetinchem Ja (Doetinchem spreekt)
Druten

Duiven

(Ja (burgerpanel TipDeMaasenWaaler.nl)
Nee
Ede Ja (Inwonerspanel Ede)
Elburg Nee
Epe Ja (Epe spreekt)
Ermelo Nee
Geldermalsen Ja (Burgerpanel Geldermalsen)
Harderwijk Nee
Hattem Nee
Heerde Nee
Heumen Nee
Lingewaal Nee
Lingewaard Nee
Lochem Ja (Lochem spreekt)
Maasdriel Ja (Burgerpanel TipBommelerwaard.nl)
Montferland Nee
Neder-Betuwe Nee
Neerijnen Nee
Nijkerk Nee
Nijmegen Ja (Stadspanel Nijmegen)
Nunspeet Nee
Oldebroek Nee
Oost Gelre Nee
Oude IJsselstreek Ja (Oude Ijsselstreek spreekt)
Overbetuwe Nee
Putten Nee
Renkum Nee
Rheden Ja (Rheden spreekt)
Rijnwaarden Nee
Rozendaal Nee
Scherpenzeel Nee
Tiel Nee
Voorst Nee
Wageningen Nee
Maas en Waler Ja (burgerpanel TipDeMaasenWaaler.nl)
Westervoort Nee
Wijchen

Winterswijk

Ja (burgerpanel TipDeMaasenWaaler.nl)
Nee
Zaltbommel Ja (burgerpanel TipBommelerwaard.nl)
Zevenaar Nee
Zutphen Ja (Zutphen spreekt)
Provincie Gelderland Nee
Groningen Appingedam Nee
Bedum Nee
Bellingwedde Ja (Burgerpanel Westerwolde i.o)
Ten Boer Nee
Delfzijl Nee
Eemsmond Nee
Groningen Ja (Stadspanel Groningen)
Grootegast Ja (WesterkwartierPanel)
Haren Nee
Hoogezand-Sappemeer Nee
Leek Ja (WesterkwartierPanel)
Loppersum Nee
De Marne Nee
Marum Ja (WesterkwartierPanel)
Menterwolde Nee
Oldambt Nee
Pekela Nee
Slochteren Nee
Stadskanaal Nee
Veendam Nee
Vlagtwedde Ja (Burgerpanel Westerwolde i.o)
Winsum Nee
Zuidhorn Ja (WesterkwartierPanel)
Provincie Groningen Ja (Groninger panel / Eemsdelta leeft)
Limburg Beek Nee
Beesel Ja (burgerpanel 1BeeselPanel / burgerpanel Tip Beesel)
Bergen (L.) Nee
Brunssum Ja (burgerpanel 1BrunssumPanel / burgerpanel Tip Brunssum)
Echt-Susteren Nee
Eijsden-Margraten Ja (Eijsden – Margraten spreekt)
Gennep Ja (burgerpanel 1GennepPanel / burgerpanel Tip Gennep)
Gulpen-Wittem Ja (inwonerspanel Gulpen-Wittem)
Heerlen Ja (burgerpanel 1Heerlenpanel / burgerpanel Tip Heerlen / Heerlens internet panel)
Horst aan de Maas Ja (TipHorstaandeMaas.nl / Burgerpanel Horst aan de Maas)
Kerkrade Ja (burgerpanel 1KerkradePanel / Tip Kerkrade)
Landgraaf Ja (burgerpanel 1LandgraafPanel / Tip Landgraaf)
Leudal Ja (burgerpanel 1LeudalPanel / Tip Leudal)
Maasgouw Ja (MaasgouwPanel)
Maastricht Ja (burgerpanel 1Maastricht panel / burgerpanel Tip Maastricht / Maastricht panel)
Meerssen Nee
Mook en Middelaar Nee
Nederweert Ja (Digitaal burgerpanel Nederweert)
Nuth Nee
Onderbanken Nee
Peel en Maas Ja (burgerpanel 1PeelenMaasPanel / burgerpanel Tip Peel en Maas)
Roerdalen Ja (Bewonerspanel Roerdalen)
Roermond Ja (burgerpanel 1RoermondPanel / burgerpanel Tip Roermond)
Schinnen Nee
Simpelveld Nee
Sittard-Geleen Ja (burgerpanel 1Sittard-GeleenPanel / burgerpanel Tip Sittard-Geleen)
Stein Nee
Vaals Nee
Valkenburg aan de Geul Nee
Venlo Ja (burgerpanel 1VenloPanel / burgerpanel Tip Venlo / Het gemeentepanel Venlo)
Venray Ja (burgerpanel 1VenrayPanel ./ burgerpanel Tip Venray)
Voerendaal Nee
Weert Ja (burgerpanel 1WeertPanel / burgerpanel Tip Weert)
Provincie Limburg Ja (Limburgpanel)
Noord-Brabant Aalburg Nee
Alphen-Chaam Nee
Asten Ja (Burgerpanel TipAsten)
Baarle-Nassau Nee
Bergeijk Nee
Bergen op Zoom Ja (Burgerpanel Bergen op Zoom)
Bernheze Ja (Burgerpanel TipMooiBernheze)
Best Nee
Bladel Nee
Boekel Ja (burgerpanel TipGemertsNieuwsblad)
Boxmeer Nee
Boxtel Ja (burgerpanel TipMooiBoxtel)
Breda Nee
Cranendonck Nee
Cuijk Ja (Inwonerspanel Cuijck)
Deurne Ja (burgerpanel TipDeurne)
Dongen Ja (Inwonerpanel Dongen)
Drimmelen Nee
Eersel Ja (Inwonerspanel Eersel)
Eindhoven Ja (Digipanel Eindhoven)
Etten-Leur Nee
Geertruidenberg Nee
Geldrop-Mierlo Ja (TipMooiGeldropMierlo / DGG Burgerpanel)
Gemert-Bakel Ja (burgerpanel TipGemertsNieuwsblad)
Gilze en Rijen Nee
Goirle Nee
Grave Ja (Inwonerspanel Grave)
Haaren Nee
Halderberge Nee
Heeze-Leende Ja (Heeze-Leende Burgerpanel)
Helmond Ja (burgerpanel TipdeloopHelmond)
s-Hertogenbosch Nee
Heusden Nee
Hilvarenbeek Nee
Laarbeek Ja (TipMooiLaarbeek.nl)
Landerd Nee
Loon op Zand Nee
Meierijstad Ja (burgerpanel TipMooiSchijndel, TipMooiRooi en TipVeghel)
Mill en Sint Hubert Ja (Inwonerspanel Mill en Sint Hubert)
Moerdijk Ja (Burgerpanel Moerdijk)
Nuenen, Gerwen en Nederwetten Nee
Oirschot Ja (Inwonerspanel Oirschot)
Oisterwijk Ja (Burgerpanel Oisterwijk)
Oosterhout Nee
Oss Ja (Dgitaal burgerpanel Oss)
Reusel-De Mierden Ja( Inwonerspanel Reusel-De Mierden)
Roosendaal Nee
Rucphen Nee
Sint Anthonis Ja (burgerpanel TipSintAnthonis.nl)
Sint-Michielsgestel Ja (Burgerpanel Sint-Michielsgestel)
Someren Ja (burgerpanel TipSomeren)
Son en Breugel Ja (burgerpanel TipMooiSonenBreugel.nl / Son en Breugel Panel)
Steenbergen Nee
Tilburg Ja (Burgerpanel Tilburg)
Uden Ja (burgerpanel TipMooiUden.nl)
Valkenswaard Nee
Veldhoven Nee
Vught Nee
Waalre Nee
Waalwijk Ja (Inwonerspanel Waalwijk)
Werkendam Nee
Woensdrecht Nee
Woudrichem Nee
Zundert Nee
Provincie Noord-Brabant Ja (Het Brabantpanel)
Noord-Holland Aalsmeer Nee
Alkmaar Ja (Het AlkmaarPanel)
Amstelveen Nee
Amsterdam Ja (OIS Bewonerspanel)
Beemster Nee
Bergen (NH.) Nee
Beverwijk Nee
Blaricum Nee
Bloemendaal Ja (Digipanel Bloemendaal)
Castricum Ja (Digitaal Burgerpanel Castricum)
Diemen Nee
Drechterland Nee
Edam-Volendam Nee
Enkhuizen Ja (Het Enkhuizer Stadspanel)
Gooise Meren Ja (Gooise Meren Spreekt)
Haarlem Ja (Digipanel Haarlem)
Haarlemmerliede en Spaarnwoude Nee
Haarlemmermeer Ja (Digipanel Haarlemmermeer)
Heemskerk Nee
Heemstede Ja (Het burgerpanel Heemstede)
Heerhugowaard Ja (Burgerpanel Heerhugowaard)
Heiloo Nee
Den Helder Nee
Hilversum Ja (Burgerpanel Hilversum)
Hollands Kroon Nee
Hoorn Ja (Het Stadspanel Hoorn)
Huizen Ja (Burgerpanel Huizen)
Koggenland Nee
Landsmeer Nee
Langedijk Ja (Het burgerpanel Langedijk)
Laren Nee
Medemblik Nee
Oostzaan Nee
Opmeer Nee
Ouder-Amstel Nee
Purmerend Ja (Internetpanel Purmerend)
Schagen Ja (Het inwonerspanel Schagen)
Stede Broec Nee
Texel Ja (burgerpanel TipTexel.nl)
Uitgeest Nee
Uithoorn Nee
Velsen Ja (Burgerpanel Velsen)
Waterland Nee
Weesp Nee
Wijdemeren Ja (Burgerpanel Wijdemeren)
Wormerland Nee
Zaanstad Nee
Zandvoort Nee
Provincie Noord-Holland Nee
Overijssel Almelo Ja (AlmeloPanel)
Borne Ja (BornePanel)
Dalfsen Ja (Burgerpanel gemeente dalfsen)
Deventer Ja (Digipanel Deventer)
Dinkelland Ja (Dinkellandpanel)
Enschede Ja (Enschedepanel)
Haaksbergen Nee
Hardenberg Ja (Klantenpanel Hardenberg)
Hellendoorn Nee
Hengelo Ja (HengeloPanel)
Hof van Twente Ja (Het Hofpanel)
Kampen Ja (Burgerpanel Kampen)
Losser Nee
Oldenzaal Nee
Olst-Wijhe Nee
Ommen Ja (Klantenpanel Ommen)
Raalte Nee
Rijssen-Holten Ja (Rijssen-Holten Panel)
Staphorst Nee
Steenwijkerland Nee
Tubbergen Ja (TubbergenPanel)
Twenterand Nee
Wierden Nee
Zwartewaterland Nee
Zwolle Ja (Zwols Burgerpanel)
Provincie Overijssel Nee
Utrecht Amersfoort Nee
Baarn Nee
De Bilt Nee
Bunnik Ja (Burgerpanel Bunnik)
Bunschoten Nee
Eemnes Ja (Burgerpanel Eemnes)
Houten Ja (Het Burgerpanel Houten)
IJsselstein Ja (Inwonerspanel Ijsselstein)
Leusden Ja (Het Leusdenpanel)
Lopik Nee
Montfoort Nee
Nieuwegein Ja (Sprekend Nieuwegein)
Oudewater Nee
Renswoude Nee
Rhenen Ja (Rheden spreekt)
De Ronde Venen Ja (Inwonerspanel)
Soest Ja (Inwonerspanel Soest)
Stichtse Vecht Nee
Utrecht Ja (Het Bewonerspanel Utrecht)
Utrechtse Heuvelrug Nee
Veenendaal Ja (Burgerpanel Veenendaal)
Vianen Ja (Inwonerpanel Vianen)
Wijk bij Duurstede Nee
Woerden Ja (Burgerpanel TipPanelWoerden.nl)
Woudenberg Nee
Zeist Nee
Provincie Utrecht Nee
Zeeland Borsele Nee
Goes Nee
Hulst Ja (Inwonerpanel Hulst)
Kapelle Nee
Middelburg Nee
Noord-Beveland Nee
Reimerswaal Nee
Schouwen-Duiveland Nee
Sluis Nee
Terneuzen Nee
Tholen Nee
Veere Nee
Vlissingen Nee
Provincie Zeeland Ja (Omroep Zeeland)
Zuid-Holland Alblasserdam Nee
Albrandswaard Nee
Alphen aan den Rijn Ja (Het AlphenPanel)
Barendrecht Nee
Binnenmaas Nee
Bodegraven-Reeuwijk Nee
Brielle Ja (Briels Burgerpanel)
Capelle aan den IJssel Ja (Het burgerpanel Capelle aan den Ijssel)
Cromstrijen Nee
Delft Ja (Delft internet panel / DIP)
Dordrecht Nee
Giessenlanden Nee
Goeree-Overflakkee Nee
Gorinchem Ja (Digipanel Gorinchem)
Gouda Ja (GoudApot)
‘s-Gravenhage Ja (Stadspanel Den Haag)
Hardinxveld-Giessendam Nee
Hellevoetsluis Ja (Hellevoetsluispanel)
Hendrik-Ido-Ambacht Nee
Hillegom Ja (Hillegom Panel)
Kaag en Braassem Ja (PROpinie panel)
Katwijk Nee
Korendijk Nee
Krimpen aan den IJssel Nee
Krimpenerwaard Nee
Lansingerland Ja (burgerpanel TipLansingerland / Het burgerpanel Lansingerland)
Leerdam Nee
Leiden Ja (LeidenPanel)
Leiderdorp Ja (Het burgerpanel Leiderdorp)
Leidschendam-Voorburg Nee
Lisse Nee
Maassluis Nee
Midden-Delfland Ja (Digitaal burgerpanel Midden-Delfland)
Molenwaard Nee
Nieuwkoop Ja (Burgerpanel Nieuwkoop)
Nissewaard Ja (NissewaardPanel)
Noordwijk Nee
Noordwijkerhout Ja (Burgerpanel Noordwijkerhout)
Oegstgeest Nee
Oud-Beijerland Ja (Burgerpanel Oud-beijerlandPanel)
Papendrecht Nee
Pijnacker-Nootdorp Ja (burgerpanel TipPijnackerNootdorp)
Ridderkerk Nee
Rijswijk Nee
Rotterdam Ja (Burgerpanel Rotterdam)
Schiedam Ja (Internetpanel Schiedam)
Sliedrecht Nee
Strijen Nee
Teylingen Nee
Vlaardingen Ja (Burgerpanel Vlaardingen)
Voorschoten Ja (Voorschoten online)
Waddinxveen Nee
Wassenaar Nee
Westland Nee
Westvoorne Ja (Digitaal burgerpanel Westvoorne)
Zederik Ja (Inwonerspanel Zederik)
Zoetermeer Nee
Zoeterwoude Nee
Zuidplas Nee
Zwijndrecht Ja (Het Burgerpanel Overschie; deelgemeente Overschie)
Provincie Zuid-Holland Nee

Bovenstaande lijst van alle burgerpanels in Nederland is met de grootst mogelijke zorg samengesteld (met veel dank aan Jesper Zwiers). Suggesties en aanvullingen vernemen we graag. Stuur ze door naar enquete@toponderzoek.com .

Landelijke burgerpanels

Naast lokale burgerpanels zijn er ook landelijke (opinie)panels. Denk aan OpinieEenvandaag, Peil.nl, I&O research Panel, Youmee, Ruigrok Netpanel, burgerpanel Necker en KING-burgerpeilingen.

Waarom een burgerpanel opzetten?

  • Weet wat er daadwerkelijk speelt binnen de gemeenschap
    (gissen = missen; weten = meten = anticiperen).
  • Onderbouwd, toekomstig, beleid en maakt interactieve besluitvorming mogelijk, waaronder een burgerbegroting en inspiratieagenda.
  • Een continue informatiestroom vanuit de klant (lees: burger) om zo de burger ook echt in het middelpunt te zetten.
  • Zelfreflectie.
  • Periodiek onderzoek is goedkoper, en doeltreffender, dan incidenteel onderzoek.

Waarom een TIP-burgerpanel?

Een TIP-burgerpanel gaat verder dan een traditioneel burgerpanel.

Een TIP-burgerpanel staat midden in de driehoek van democratie. Dit heeft als voordeel, dat een TIP-burgerpanel onafhankelijk kan opereren.

Ik ken verschillende gemeenten waarbij alle onderzoeken eerst in het college van Burgemeester en Wethouders worden besproken. Het college bepaald letterlijk welke vragen (/onderwerpen) wel of niet gesteld worden.

Naast sturing in de vraagstelling kan worden afgevraagd, hoe onafhankelijk een onderzoeksbureau kan opereren, als een burgerpanel volledig wordt gefinancierd door de gemeente.

Daarnaast wordt bij een TIP-burgerpanel gebruik gemaakt van de sterkten van alle actoren, is de gemeente niet 100% verantwoordelijk voor de financiering (inclusief werving), vindt frequenter een onderzoek plaats, maken meerdere partijen gebruik van het burgerplatform en vindt (huis-aan-huis) communicatie plaats dankzij de samenwerking met de lokale media.

Driehoek van democratie

Driehoek van democratie: handhaaf de rol van alle actoren in de driehoek.

Tot slot, zijn TIP-burgerpanels geen (burger)peilingen maar raadplegingen.

De TIP-burgerpanels zijn zowel in 2016 als in 2017 benoemd bij Democratic Challenge, als een vorm van democratie 2.0 en als een vorm van laagdrempelige burgerparticipatie.

Democratic Challenge is een project van het ministerie van BZK ter ondersteuning van nieuwe burgerparticipatieprojecten.

Conclusie: burgerpanels vormen input en ‘geven richting’ bij de besluitvorming

Burgerparticipatie, overheidsparticipatie, burgerinitiatieven, de burger aan het woord, de kloof tussen burgers en overheid, burgers betrekken bij de politiek…

Allemaal woorden die vaak in het gemeentehuis worden genoemd. We hebben de mond er van vol.

Burgerpanels zijn het ideale middel om invulling te geven aan bovenstaande begrippen. Gebruik ze echter op de goede wijze.

In eigen beheer kan vanuit de gemeente alles worden gecoördineerd (en worden betaald) rondom de burgerpanels.  Hamvraag is of de gemeente deze rol moet innemen.

Een burgerpanel moet mijn inziens in het middelpunt van de samenleving staan. Het liefst zo ver mogelijk weg van het gemeentehuis.

Daarnaast zou het inwonerspanel door meerdere partij moeten worden gebruik. Elke belanghebbende (lees: inwoner) zou vragen via het burgerpanel moeten kunnen stellen.

Als dit gebeurd, ontstaat er een andere propositie van de burgerpanels. Het zijn dan gemeentepanels meer maar gemeenschappanels.

Het is niet panels van ‘hen’; het zijn panels van ‘ons’. Wij, als gemeenschap.

Het TIP-burgerpanel ziet het levenslicht.

Aantal TIP-burgerpanels groeit

Een panel vanuit de gemeenschap..

Dat is de toekomst.

Een terugtrekkende overheid, waarbij de markt -continue- zelf uit de gemeenschap haalt wat de wensen zijn.

Aan de hand van deze onafhankelijke informatie kan de overheid een besluiten nemen.

Traditionele burgerpanels worden volledig gedragen en betaald door de overheid; TIP-burgerpanels worden volledig gedragen en betaald door de gemeenschap.

Vanaf 2011 zijn we elke dag bezig om dit verhaal neer te leggen bij gemeenten. In de praktijk valt op dat gemeenten zich hier niet altijd prettig bij voelen.

Sommigen zien de TIP-burgerpanels als ‘lastig’ in plaats van ‘aanvullend’.

Anderen gebruiken de TIP-burgerpanels om zichzelf beter te maken en om burgers te betrekken bij de politiek. Niet alleen tijdens de verkiezingen maar ook buiten de verkiezingen om. Als een gemeente geen vraag heeft, is er toch een TIP-verzending (redactioneel). Dit om de burgers betrokken te houden.

Dankzij de periodieke verzendingen wordt de overheid toegankelijk… voor iedereen.

Dat is toch wat we willen?
En dat tegen een lagere prijs dan een traditioneel burgerpanel.

Martijn Hulsen
Onderzoeker overheid / TIP-burgerpanel

NB Bij de lijst ‘burgerpanels Nederland’ is de groei van TIP-panels het grootst. Steeds meer gemeenten willen gebruik maken van deze panels (en zien af van een traditioneel burgerpanel). In 2030 heeft elke gemeente een TIP-panel tot de beschikking; ook bij jou in de gemeente. Interesse in wanneer bij jou in de gemeente een panel wordt gelanceerd? Laat het ons weten.

Vanuit onze kant zoeken we ambassadeurs, die mee de schouders er onder willen zetten. 

* Bron: I&O Research