Een proeftuin digitale democratie brengt actieve burgers, bestuurders en ambtenaren van gemeenten en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) voor twee jaar in een experiment bij elkaar. Provincies en gemeenten mobiliseren en versterken online burgerbetrokkenheid bij lokaal beleid. De stand van zaken.

Burgerbetrokkenheid in Europa is ziek stelde cultuurhistoricus David van Reybrouck in zijn pamflet ‘Tegen Verkiezingen‘. Het volk is de gekozen politici moe. De dalende opkomstpercentages laten het zien, net als het krimpend aantal leden van politieke partijen. Er is sprake van een democratisch vermoeidheidssyndroom. Dat klopt. Aan de andere kant valt op dat burgers de politiek weliswaar beu zijn, maar tegelijk zeer betrokken zijn bij politieke vraagstukken.

Digitale democratie

Zij nemen het heft in eigen hand. Zij willen zelf organiseren, bijvoorbeeld in de zorg en meebeslissen, bijvoorbeeld over begrotingen. Dat doen zij op straat, in de buurt en nu ook op online platforms. Digitale democratie is het gebruik van informatie- en communicatietechnologie (ICT) binnen de democratie. Het directe doel van digitale democratie is om burgers online instrumenten te bieden om hun ideeën te delen, voorkeuren aan te geven en hun stem te laten horen in besluitvorming.

Een online kanaal om te participeren

Digitale tools kunnen zowel de participatieve democratie versterken door burgers te ondersteunen om zichzelf te organiseren en initiatief te nemen, als de representatieve democratie versterken door inspraak te faciliteren in besluitvormingsprocessen van overheden. Bij deze laatste optie kan digitale democratie burgerbetrokkenheid vergroten door naast traditionele participatie burgers ook een online kanaal te bieden om te participeren. Mensen die gewoonlijk niet deelnemen aan inspraakavonden, burgertoppen, burgerbegrotingen of buurtschouwen wegens bijvoorbeeld fysieke beperkingen of druk werk kunnen via online platforms wel meedoen, meedenken en meebeslissen over ontwikkelingen in hun buurt, stad of land.

Internationale good practises

In vergelijking met het buitenland staat het gebruik van digitale democratie in Nederland nog in de kinderschoenen. Nederland heeft daarom veel te winnen bij Europese samenwerking op dit vlak. In Reykjavik en Madrid zien we bijvoorbeeld goede voorbeelden van online tools die burgers in de gelegenheid stellen de politieke agenda te bepalen, besluiten te nemen of zelfs budgetten te verdelen. Op initiatief van de civil society organisaties Netwerk Democratie (1) en Waag (2) wordt gepoogd om de internationale good practices naar Nederland te brengen.

Een nieuwe houding van volksvertegenwoordigers

Zo zijn een tweetal succesvolle en al ver ontwikkelde tools uit IJsland en Spanje inmiddels vertaald naar het Nederlands. Enkele Nederlandse pioniersgemeenten nemen ze binnenkort in gebruik. De tools gaan vergezeld van een belangrijke praktijkervaring: hoe meer vertrouwen je geeft, hoe beter de resultaten. Burgers echt inspraak geven in besluitvorming vraagt een nieuwe houding van de volksvertegenwoordigers. Directe inspraak van burgers wordt door hen soms zelfs als een ondermijning van hun rol ervaren.

Vliegwiel van online burgerbetrokkenheid

Om te laten zien dat digitale democratie de representatieve democratie juist kan versterken, plaatsen wij digitale democratie binnen het ‘Vliegwiel van online burgerbetrokkenheid’. In dit model, geïnspireerd op de participatieladder, vervangen wij de metafoor van treden met die van raderen. Burgers bewegen zich binnen drie raderen van off- en online meedoen, meedenken en meebeslissen, tussen participatieve democratie en representatieve democratie.

Lees hier het artikel Burgerbetrokkenheid gemeente
Bron: Movisie.nl